Шынжырлы стропты есептеу: тармақтар, бұрыштар, тартылу
2026-10-15
Маңызды. Бұл — строптардың жалпы инженерлік теориясына түсіндірме, еңбекті қорғау жөніндегі нұсқаулық та, нормативтік құжат та емес. Біздің ТУ-001 (3-класс) және ТУ-002 (8-класс, Т8) шынжырларымызды строп ретінде пайдалануды көздемейді: строп шынжыры — жеке бұйым (өз нормативтік строптық коэффициенттері бар ГОСТ/EN 818-2 бойынша сертификатталған 8-классты строп жинағы). Строптардың нормативтік коэффициенттерін біз жарияламаймыз: есеп болжамды, түпкілікті шешімді ұйымыңыздың маманы растайды.
Жүк массасынан тармақтағы жүктемеге
Симметриялы строптың бір тармағының тартылуы мына формуламен есептеледі:
S = Q / (n · cos α)
- Q — жүк салмағы, кН. Масса тоннамен белгілі болса, Q = m × 9,81;
- n — жүкті көтеретін тармақтар саны. 4 тармақты строп үшін біркелкі жүктеме кезінде есеп 3 тармақ бойынша жүргізіледі — типтік практика;
- α — әр тармақтың вертикальден бұрышы. Бұрыш неғұрлым үлкен болса, тартылу соғұрлым жоғары: 60°-та ол вертикаль тармақтан екі есе үлкен.
Типтік практика вертикальден бұрышты 60°-қа шектейді: одан әрі тартылу тым жылдам өседі, ал өсіп келе жатқан көлденең құраушы жүкті қысады.
Мысал 1: жүк 5 т, 4 тармақ, бұрыш 30°
Q = 5 × 9,81 ≈ 49,0 кН; S = 49,0 / (3 × 0,866) ≈ 18,9 кН — бір тармаққа.
×4 қормен қажетті бұзатын жүктеме BL ≥ 75,5 кН — бұл 8-класстың 8×24 типөлшемінің деңгейі (BL = 80,6 кН). Строптың өзі үшін мұндай шынжыр біздің ТУ-002 желісінің шынжыры ретінде емес, 8-классты сертификатталған строп жинағы ретінде (ГОСТ/EN 818-2 бойынша) алынады.
Мысал 2: сол жүк, бұрыш 60°
S = 49,0 / (3 × 0,5) ≈ 32,7 кН; BL ≥ 130,8 кН — 8-класс бойынша бұл 11×33 типөлшемінің деңгейі (BL = 154 кН).
Бұрыш 30°-тан 60°-қа өсті — және бірнеше типөлшем үлкенірек шынжыр қажет болды. Сондықтан тармақтарды вертикальге жақын орналастыруға тырысады.
Қор коэффициенті
Мысалдарда ×4 қор пайдаланылды — біздің «Жүктеме бойынша таңдаудағы» «жүк көтеру» нұсқасы; «Шынжырлы строп калькуляторында» ×4, ×5 және ×6 қолжетімді. Бұл — бұзатын жүктеме (BL) бойынша болжамды инженерлік қор, нормативтік строптық коэффициенттер емес: строп жинақтары үшін нормаланатын коэффициенттерді ГОСТ/EN 818-2 және еңбекті қорғау ережелері белгілейді. Біздің ТУ-001/ТУ-002 строптар үшін коэффициенттерді белгілемейді — олардың қолданылуы мен түпкілікті таңдауды маман растайды.
Стропқа шынжыр қайдан алынады
Строп шынжыры — тальдар мен механизмдерге арналған жүк көтеретін шынжырмен бір өнім емес. Строптар нормативтік строптық коэффициенттері бар (ГОСТ/EN 818-2 және еңбекті қорғау ережелері бойынша) 8-классты сертификатталған строп жинақтарынан жасақталады; жинақ тұтас бұйым ретінде расталады — паспортымен, таңбалауымен және мерзімдік сынақтарымен.
Біздің ТУ-001 (3-класс) және ТУ-002 (8-класс, Т8) желілері мұны көздемейді: біздің шынжырлар — строптық материал емес. Айырмашылық «Шынжырлы строптар және 8-классты жүк көтеретін шынжырлар» мақаласында талданған.
Калькулятор
«Шынжырлы строп калькуляторы» сіздің жағдайларыңыз бойынша тармақтың тартылуын және қажетті BL есептейді, ал 8-класс типөлшемдерін таңдауды анықтама ретінде — бұзатын жүктеме бойынша көрсетеді (жоғарыдағы мысалдар онда бір минутта қайталанады). Біздің ТУ шынжырларымызды строп ретінде пайдалануды көздемейді, сондықтан калькулятордың нәтижесі — бағдар, дайын строптық шешім емес.
Жүктік стропты ұстап тұру жүйелеріне арналған «мырышталған шынжырдан жасалған строп» бұйымымен шатастырмаңыз: олардың мақсаты мен талаптары әртүрлі.